پایان شیخ فتواهای جنجالی
سیدهادی طباطبایی
20 اسفند 1388 ساعت 11:24
فرارو- سیدهادی طباطبایی، طلبه و روزنامهنگار، در یادداشتی که در وبلاگ خود، نگارستان منتشر نموده است، کارنامه رئیس تازه درگذشته الازهر مصر را بررسی کرده است. این مطلب را با عنوان پایان شیخ فتواهای جنجالی در ادامه میخوانید:
محمد سید طنطاوی- شیخ الازهر مصر- درگذشت.او سالها در عراق،عربستان و لیبی به تدریس پرداخت و از سال 1996 هم به ریاست دانشگاه الازهر مصر انتخاب شد.رئیس الازهر سالهاست که بواسطه حکم رئیس جمهور مصر انتخاب می شود.تا قبل از سال 1952 هیاتی 3 نفره از علمای مصر،رئیس الازهر را انتخاب می کردند.اما پس از این تاریخ انتخاب شیخ الازهر بر عهده رئیس جمهور مصر نهاده شده است.سید طنطاوی را حسنی مبارک به این سمت برگزید.
سید طنطاوی،سید به معنای فرزند پیغمبر، نبود و لقب سید را پدرش برای او برگزیده بود.مانند سید قطب که سید نبود اما به این نام ملقب شد.
طنطاوی در احکام فقهی خود به ظاهر روشن اندیش می نمود.او حکم به جدایی دین از سیاست داده بود و عالم سیاست را پلید کننده عرصه دین می دانست اما خود،بارها در امور سیاسی وارد شد و جنجالهایی آفرید.علی رغم مخالفتهایی که از جانب بدنه ی روشنفکری مصر علیه حسنی مبارک اعمال می شد اما او به دفاع از وی می پرداخت.چندی پیش که اخباری درباره بیماری حسنی مبارک در رسانه های مصر منتشر شد،او فتوا داده بود که هر روزنامه نگاری که خبری درباره بیماری رئیس جمهور مصر منتشر کند مستحق شلاق است.
سال گذشته هم نام شیخ الازهر به علت جنجال دیگری که آفریده بود بر سر زبانها افتاد.او در حاشیه اجلاس ادیان،با شیمون پرز – رئیس جمهور اسرائیل – به مصافحه پرداخته بود و این باعث انتقاداتی علیه او شد.در راس این مخالفتها جنبش اخوان المسلمین بود که طنطاوی را به عذر خواهی از جهان اسلام و عرب دعوت کرد.او اما در پاسخ گفت که این ملاقات از قبل برنامه ریزی نشده بود.وی که نتوانسته بود با این سخن،منتقدان خود را خاموش کند،در جای دیگری گفته بود که آیا از من پسندیده است که دست دادن با رئیس دولتی که روابطی با آن برقرار کرده ایم را رد کنم؟اگر رئیس و نخست وزیر اسرائیل از من درخواست دیدار از دانشگاه الازهر کند،تا زمانی که این امر در راستای خدمت به صلح در منطقه و مساله فلسطین باشد مانعی در آن وجود ندارد.او حتی اعلام آمادگی کرد که حاضر است برای حل مساله فلسطین به قدس سفر کند.
طنطاوی همچنین تمایل زیادی به تقریب میان مذاهب اسلامی داشت. وی حکم داده بود که فقه شیعه هم باید در دانشگاه الازهر تدریس شود.پیش از این فقه جعفری در حاشیه ی درس فقه مقارن مورد بحث قرار می گرفت اما طنطاوی بر استقلال تدریس این فقه تاکید داشت.احکام فقهی او رنگ و بوی مسالمت جویی میان مذاهب اسلامی داشته است.وی حتی چندی پیش در پاسخ سئوالی گفته بود که مذهبی به نام وهابیت وجود ندارد.او عملیاتهای انتحاری در هر شکلش را حرام دانسته بود.وی حتی حکم کرده بود که یک مسلمان هم می تواند به ساخت کلیسا همت گمارد. از دیگر احکام او این بود که یک زن هم می تواند ریاست حکومت را به عهده گیرد و این هیچ ممانعتی با شریعت اسلامی ندارد.احکام شاذ فقهی در میان مفتیان اهل تسنن بسیار زیاد دیده می شود."جمال البنا" و "عزت عطیه" از جمله این افرادند. هر چند که عزت عطیه بعدها از حکم فقهی خود بازگشت و آن را با انتشار بیانیه ای پس گرفت.
تلاشهای طنطاوی در جهت تقریب مذاهب،یادآور مجاهدتهایی بود که شیخ شلتوت در جهان تسنن انجام داد.شیخ شلتوت در زمانه ای می زیست که آیت الله بروجردی نیز در جهان تشیع،زعامت فقهی را بر عهده داشت.این دو دلبسته ی تقریب مذاهب بودند و آیت الله بروجردی،شیخ محمد تقی قمی را به نزد شیخ شلتوت فرستاده بود و همکاریهایی را در جهت تقریب مذاهب انجام دادند.در آن زمان اولین دارالتقریب بین مذاهب اسلامی ایجاد شد.
اگر چه "الازهر" بواسطه حکومت شیعی فاطمیان ساخته شده بود - حتی نام "الازهر" را هم منتسب به نام حضرت فاطمه زهرا(س) می دانند - اما در زمان صلاح الدین ایوبی به مسجد و مدرسه ای سنی بدل شد. پس از شیخ شلتوت نیز به دلیل اختلافات سیاسی که میان ایران و مصر بر سر مسئله انور سادات ایجاد شد،آن همکاریهای سابق به تیرگی گرایید.با این وجود اما طنطاوی دیدارهایی با علی لاریجانی و حداد عادل هم داشت.طنطاوی با ساخت و راه اندازی شعبه ای از الازهر در تهران هم موافقت کرده بود.او اما چندی پیش که مستندی به نام "اعدام فرعون" در ایران ساخته شد که به ماجرای ترور انور سادات می پرداخت،اعلام کرد که این فیلم باید آتش زده شود.
شیخ الازهر برای مراسم جوایز"ملک فیصل" به عربستان سعودی رفته بود و ظاهرا هیچ گونه کسالت احوالی نداشته و بر اثر سکته قلبی،دار فانی را وداع گفته است.او در مدینه منوره و در قبرستان بقیع به خاک سپرده خواهد شد.
