فرارو- گزارش جدید مدیرکل آژانس در حالی منتشر شده است که ایران آن را تاییدی بر فعالیتهایش میداند و آمریکا آن را تاکیدی بر مواضع خود. به نظر میرسد گزارش جدید قادر به ایجاد نقطه عطفی در پرونده هستهای ایران نخواهد شد و روند گذشته چه بسا با شیب بیشتری ادامه یابد.
به گزارش فرارو؛ به راحتی میتوان ادعا کرد که هیچ اتفاق خاصی با گزارش جدید مدیرکل آژانس انرژی اتمی نیافتاده است. در اولین تحلیلهای رسانههای داخلی از گزارش آژانس، خبرگزاری مهر نوشت: «گزارش «یوکیا آمانو» در 10 صفحه و 51 بند صادر شده است و وی در این گزارش همچون البرادعی مدیرکل پیشین آژانس مباحث تکراری همچون عدم تعلیق و عدم اجرای پروتکل الحاقی و کد 1/3 را مورد اشاره قرار داده است.» همچون گزارشهای سابق البرادعی بودن؛ یعنی گزارش جدید آژانس نخواهد توانست افقهای جدیدی را باز کند.
مدیر کل آژانس انرژی اتمی گزارشی را منتشر کرده است که بخش اعظم فعالیتهای ایران در نظنز را تایید میکند، بر عدم فعالیتهای بازفرآوری در نطنز و فردو صحه میگذارد، از عدم همکاری ایران در اطلاعات مربوط به طراحیها در فردو خبرمیدهد و سایر فعالیتهای ایران را با لحنی ملایم، به باد انتقاد میگیرد.
از این نکته نیز نباید غافل شد که نخستین گزارش دبیرکل جدید در چهل و دومین بند این گزارش، خواستار گفتگوی آژانس در برخی موارد با ایران شده است. آقای مدیرکل اگرچه در این بند هیچگونه ادعایی رسمی علیه ایران مطرح ننموده است، به طرح محورهایی برای گفتگو پرداخته که دستاویزی برای حملات تند سخنگوی وزارت خارجه آمریکا علیه ایران شده است.
آمانو در برخی از جملات این بند، خواهان گفتگو با ایران راجع به مواردی همچون «فعالیتهای در برگیرنده سیستمهای انفجاری همزمان با دقت بالا؛ مطالعات در باره چاشنیهای انفجارات با قدرت زیاد و مهندسی بدنه موشک با قابلیت بازگشت» شده است.
وی به صراحت پرسشهایی را در گزارش خود طرح کرده است: «آیا فعالیتهای ایران در مورد سیمهای ارتباطی چاشنیها انفجاری منحصرا برای مقاصد غیر نظامی یا متعارف نظامی بوده؛ آیا ایران یک سیستم کروی انفجار از داخل احتمالا با مساعدت یک کارشناس خبره خارجی درزمینه فناوری انفجاری را ساخته، آیا طراحی مهندسی و مطالعات مدلسازی کامپیوتری با هدف ساخت یک طراحی جدید برای محفظه چاشنی یک موشک برای یک چاشنی هستهای بودند؟...»
پس از این بود که سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، از جدیتر شدن عزم این کشور برای اعمال تحریمها علیه ایران خبر داد. کراولی در اینباره با بیاعتنایی به حرفهای ایران که گفته است به دنبال ساخت سلاح هستهای نیست، درباره گزارش جدید مدیرکل آژانس اظهار داشت: «(این گزارش) بر سوال ها و نگرانی های جاری ما از فعالیت های هسته ای ایران تاکید کرده است.»
همچنین بیبیسی فارسی با نقل قسمتی از گزارش در بند چهل و یکم، که آمانو در آن از نگرانیهایی «درباره وجود احتمالی فعالیتهای گذشته و حال اعلام نشده در ایران مرتبط با توسعه کلاهک هستهای یک موشک» خبر داده بود؛ ادعایی در مورد لپتاپ فردی که احتمالاً مرتبط با برنامه هستهای بوده است مطرح کرد، که بر اساس آن ایران احتمالاً در پی فعالیتهای نظامی هستهای است.
مجموع این نظرات و واکنشها موجب واکنش علیاصغر سلطانیه، نماینده دائمی ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی شد. سلطانیه که در گفتگو با مهر این گزارش را مهر تاییدی بر صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای ایران خواند؛ از طرح ادعاهای قدیمی و بیاساس راجع به لپتاپ در رسانههای غربی انتقاد کرد و گفت: «برخی رسانهها با بیان این ادعاهای پوچ و بی اساس که به استناد "لپ تاپ آمریکایی" است، اعتبار رسانه خود را در جهان زیر سوال می برند و ادعاهایی تکراری را مطرح میکنند.»
سلطانیه همچنین بخشهای مربوط به مسائل نظامی در گزارش آژانس را خارج از حیطه صلاحیتهای آژانس دانست و در مورد ادعای آژانس مبنی بر فقدان اطلاعات کافی به منظور تایید کامل صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای اظهار داشت: «جمهوری اسلامی ایران در چارچوب فعالیتها و تعهدات آژانس و ان پی تی، پاسخگو است و اگر قرار باشد پاسخگویی در مواردی غیر از اینها هم انجام شود، بدعتی خواهد بود که آژانس انرژی اتمی پا را فراتر از تعهدات خود بگذارد.»
در این میان پس از واکنش آمریکا، آلمان نیز به اتخاذ مواضعی نظیر متحد خویش پرداخت و در حالی که بیشتر طرفهای شرقی و غربی قدرتمند پنج به علاوه یک، یعنی چین، و انگلیس هنوز واکنشی نسبت به این گزارش نشان نداده اند، روسیه اقدام به یک موضعگیری دوپهلو کرده است. ابتدا آندری نسترنکو سخنگوی وزارت خارجه روسیه گفت: «ایران جامعه جهانی را نسبت به صلح آمیز بودن ماهیت برنامه های هسته ای خود قانع کند.»
در حالیکه نسترنکو با خواستار شدن همکاری بیشتر ایران با آژانس، به تایید تلویحی مدعاهای مدیرکل در نخستین گزارش خود پرداخت، سرگئی لاوروف اعلام کرد که مخالف اعمال تحریمهای فلجکننده علیه ایران است. به نظر میرسد روسیه مشی ماههای گذشته خود در همراهی با آمریکا راجع به دور چهارم تحریمها را استمرار خواهد داد و موضعگیریهای به ظاهر منعطفانه این کشور در راستای سیاست همیشگیش یعنی «دور زدن در آخرین لحظه» صورت گرفته است.
گزارش جدید مدیرکل آژانس در حالی منتشر شده است که ایران آن را تاییدی بر فعالیتهای خود میداند و آمریکا آن را تاکیدی بر مواضع خود. در حالی که نه ایران حاضر به پذیرش نقاط منفی این گزارش است و نه آمریکا مایل به یادآوری نکات مثبت آن. به نظر میرسد با این اوصاف، گزارش جدید قادر به ایجاد نقطه عطفی در پرونده هستهای ایران نخواهد شد و روند گذشته چه بسا با شیب بیشتری ادامه یابد. آمانو گزارشی را نوشته است برای خوانده نشدن.
